ExpOOs / Maison des Minéraux

HA N'EO KET UN DOUAR MEN-GREUN RAGENEZ KRAOZON

amenez — 2023-06-29T14:10:19Z

Ar vein krag hag ar c'hwarzit (reier kalet anezho) a ya d'ober ar begù-douar pennañ padal e vez krignet frank gant ar mor ar gweleadoù skiltr hag an tachennoù frailh.

UR DIVERADENN MAEN-TEUZ DINDAN AR MOR DEIZIATET – 448 MILLION BLOAVEZH

amenez — 2023-06-29T11:05:25Z

Ar diveradenn-se a ya gant un diskuliadeg a vaen-teuz yennaet a-daol trumm war strad ar mor.

Aet eo ar magma da galetaat e pezhioù rontaet bern-war-vern : pillow-lavas a raer anezho.

Etrezo ez eus skarioù goloet gant maen-raz gris-skler, fosiloù enno. An dielfennoù chimik graet diwarbenn ar vein-teuz a ziskouez ne deu ket an danvenezelezh deus ur chadennad menezioù.

UR ROC'H DIBAR DIWAR AR MAGMA : AN DOLERIT

amenez — 2023-06-29T11:02:59Z

Ur roc'h a gaver er gwazhiennoù eo an dolerit.
Stummet gant plajioklazoù, mein a vagnezihouarnet hag oksidoù titanhouarnet.
Dont a ra diwar ar magma yennaet a zob et strinket er rannennoù, kantadoù bennak a vetr dindan an douar.
Gwelet e vez ez eus deus an dolerit er roc'h dre ar boulloù kelc'hiet gant skantennoù evel plusk ognon ha dre ma vez merglet (liv rouz-ruz).

- Géologie de la presqu'île de Crozon (BZH)

RAGENEZ KRAOZON EVEL MA OA 475 MILION BLOAVEZH 'ZO

amenez — 2023-06-29T10:59:39Z

Bez 'zo 475 milion bloavezh e oa goloet Ragenez Kraozon gant ur mor yen ha don.
En em verniañ a rae gwiskadoù traezh e strad ar mor, lusk-dilusk gant ar gwagennoù.
Kalz a dresoù loened a zo (roudoù, toulloù) hag e tiskouezont e oa darempredet an dachenn gant leoged, hag artropoded.

E-pad ar mare-se deus istor Ragenez Kraozon eo bet stummet ar c'hrag arvorikan.
Ar c'hrag arvorikan, bet traezh gwasket a za d'ober hiziv tevennoù hir Beg ar C'havr, Penn Din, Beg Penn-Hir hag uhelder uzet ar Menez C'homm.

Tresadenn : Bernadette Coleno.

RAGENEZ KRAOZON EVEL MA OA NEMET 410 MILION BLOAVEZH

amenez — 2023-06-29T10:57:52Z

A-hed an hen-amzer-se e chom Ragenez Kraozon dindan ar mor. Traezh, lec'hidoù, fank kalsiom ennañ a ra goueledennoù. Loened liesseurt a zo : brakiopodoù, trilobitoù, blodegoù spernaoueged, kouraloù ha pesked a gresk e-barzh ur mor tomm, damson, mesk-divesk, oksijenet. Tro-dro da 410 milion bloavezh 'zo, an dolzenn arvorikan a oa e tachenn ar c'heheder hiziv.

AN TORNADAOÙ HIZIV

amenez — 2023-06-29T10:45:28Z

War c'horre ar gwiskad krag arvorikan, dezhañ an oad a 475 million bloavezh e vez gwellet ripple marks heñvel ouzh ar re a vez gwelet war an traezh hiziv.
Al lodenn-mañ dues goueled arm or a zo aet da vein.
A-blaen e oa, distummet gant ar plegoù hersinian eo save tar mein res-se a-blom.

AR PLEGOÙ : TESTENNIOÙ AN DISTUMMAÑ

amenez — 2023-06-29T10:39:06Z

Skiltr du ha kwartzit damvelen pep eil gwiskad, distummet ha pleget pa z'eo bet stummet torosennadurioù hersinian.
Ar plegoù a bep ment ‘zo : adalek ar ment mikroskopek betek ar c'hilometr.
Amañ e tiskouez ar c'hreion gwenn ur pleg muzuliet dre vetradoù.

TEKTONIK AR PLAKENNOÙ E BREIZH O DEUS DISTUMMET AR REIER

amenez — 2023-06-29T10:37:25Z

Pleg turum kaerañ Ragenez Kraozon e tevennoù Kameled "Mar var Saozon". E penn-kentañ e oa ar reier war-blaen. Adalek 360 milion bloavezh, int bet meneziet pa z'eo bet savet heuliad menezioù hersinian. Mein krag ha skiltr kalz teñvalc'h a za d'ober kalon ar pleg.